Elektromobil alanların ilk qarşılaşdığı texniki anlayış konnektor tipidir. Mağazada "Type 2 götürün" deyirlər, qonşunuz "mənimki GB/T-dir" deyir, internetdə isə CCS və CHAdeMO adları çıxır. Bu məqalədə hər birinin nə olduğunu və sizin avtomobilinizə hansının lazım olduğunu aydınlaşdırırıq.

Əvvəlcə əsas fərq: AC və DC

Konnektorları başa düşmək üçün bir ayrımı bilmək kifayətdir:

• AC (dəyişən cərəyan) — evdə, ofisdə, parkinqdə istifadə olunan yavaş və orta sürətli şarj. Enerji avtomobilə dəyişən cərəyanla daxil olur, avtomobilin daxili şarj cihazı onu sabit cərəyana çevirir.
• DC (sabit cərəyan) — yol kənarındakı sürətli stansiyalar. Çevrilmə avtomobilin içində yox, stansiyanın özündə baş verir, ona görə güc dəfələrlə yüksəkdir.

Bu vacibdir, çünki AC və DC konnektorları fərqlidir və eyni avtomobildə çox vaxt hər ikisi olur.

Type 2 — Avropa standartı

Avropa Birliyində məcburi standartdır və Azərbaycanda quraşdırılan ictimai AC stansiyaların böyük əksəriyyəti məhz Type 2-dir. Yeddi kontaktlı, dairəvi, yuxarı hissəsi düzbucaqlı formadadır.

1 fazalı şəbəkədə 7,4 kVt-a qədər, 3 fazalı şəbəkədə 22 kVt-a qədər güc ötürür. Avropa bazarı üçün istehsal olunmuş bütün elektromobillərdə — Volkswagen, Polestar, BMW, Mercedes-Benz və Avropaya rəsmi göndərilən BYD, Zeekr modellərində — bu giriş var.

GB/T — Çin standartı

Azərbaycan bazarı üçün ən vacib standartdır, çünki ölkəyə gətirilən elektromobillərin böyük hissəsi birbaşa Çindən gəlir. BYD, Zeekr, Li Auto, NIO, Changan, Skywell modellərinin Çin bazarı versiyalarında GB/T girişi olur.

Zahirən Type 2-yə oxşayır, amma kontaktların düzülüşü fərqlidir — bir-birinin yerinə istifadə etmək mümkün deyil. Type 2 stansiyadan istifadə etmək üçün ya adapter, ya da GB/T konnektorlu şarj cihazı lazımdır.

Type 1 — köhnə Amerika/Yaponiya standartı

Beş kontaktlı, yalnız 1 fazalı işləyən köhnə standartdır. Nissan Leaf-in ilk nəsli, Mitsubishi Outlander PHEV və ABŞ bazarına buraxılmış bəzi hibridlərdə rast gəlinir. Maksimum 7,4 kVt.

CCS 2 və GB/T DC — sürətli şarj

DC sürətli şarj üçün iki əsas standart var:

• CCS 2 (Combo 2) — Type 2 girişinin altına iki əlavə güc kontaktı əlavə edilmiş formadır. Avropa modellərində standartdır.
• GB/T DC — Çin modellərində ayrıca DC yuvası kimi olur.

ELCAR-ın DC stansiyaları hər iki standartı dəstəkləyir, ona görə həm Avropa, həm Çin modelləri ilə işləyir.

Bəs mənə hansı lazımdır?

Ən sadə yol — avtomobilin şarj qapağını açıb yuvaya baxmaqdır:

Gördüyünüz	Standart	Sizə lazım olan
Yuxarısı düz, 7 kontakt	Type 2	Type 2 wallbox və ya kabel
Type 2-yə oxşayır, amma kontaktlar fərqli	GB/T	GB/T wallbox və ya Type 2 → GB/T adapter
5 kontakt, daha kiçik	Type 1	Type 1 wallbox və ya kabel
Altda əlavə iki böyük kontakt	CCS 2	DC stansiya (ictimai)

Əmin deyilsinizsə, yuvanın fotosunu çəkib bizə göndərin — dəqiq deyək.

Adapter, yoxsa uyğun konnektorlu cihaz?

Çindən gətirilmiş avtomobil sahibləri üçün tez-tez yaranan sualdır. Cavab istifadə ssenarisindən asılıdır:

• Evdə gündəlik şarj — birbaşa GB/T konnektorlu wallbox alın. Adapterlə hər gün işləmək həm əlavə keçid nöqtəsi, həm də əlavə istilik deməkdir.
• Yolda, ictimai stansiyalarda — Type 2 → GB/T adapter baqajda olsun. Azərbaycandakı ictimai stansiyaların çoxu Type 2 olduğu üçün bu, sizi çətin vəziyyətdən çıxarır.

Kabelli, yoxsa yuvalı stansiya?

İctimai stansiyaların bir hissəsi kabelsizdir — yəni yalnız yuva var, kabeli özünüz gətirməlisiniz. Ona görə avtomobilinizin standartına uyğun öz şarj kabelinizi daim maşında saxlamaq praktik həlldir. 32A kabel 22 kVt-a qədər, 16A kabel isə 11 kVt-a qədər güc ötürür.

Nəticə

Konnektor seçimində səhv etmək ən çox rast gəlinən və ən əsəbiləşdirici xətadır — cihaz gəlir, amma avtomobilə qoşulmur. Sifariş verməzdən əvvəl yuvanı bir dəfə yoxlamaq bütün problemi həll edir.

ELCAR-da Type 1, Type 2 və GB/T konnektorlu şarj stansiyaları, hər üç standart üçün kabellər və adapterlər mövcuddur. Modelinizi yazın — uyğun variantı birlikdə seçək.